فناوری در سازمان

مدیرانی که در هر حوزه ای به کسب و کار مشغولند، توسعه ی فناوری را یکی از مهمترین اجزای ارتقای سیستم در سازمان خود می دانند. اما به راستی فناوری چیست و چه اجزایی دارد؟

اجزاء فناوری
معمولا به فناوری به عنوان سخت افزار، یعنی ماشین الات و تجهیزات می نگرند. در حالی که فناوری بسیار فراتر از سخت افزار است و می توان به چهار جزء اصلی تقسیم شود که عبارتند از:
.1 فن افزار: فناوری مطرح در اشیای مورد استفاده برای تولید کالا یا خدمات است که شامل ابزار آلات ، تجهیزات، تاسیسات و تسهیلات فیزیکی یا سخت افزاری است.
.2 انسان افزار: فناوری متبلور در انسانهاست، مانند کارگران، مهندسان، مدیران، دانشمندان، که در تکوین ، تکمیل، کاربرد و توسعه فناوری به کار می رود. به عبارت بهتر شامل تجربیات، مهارت ها، دانش، خرد و خلاقیت انسانی است.
.3 اطلاعات افزار: فناوری مطرح در اطلاعات، اسناد، و مدارک گوناگون مورد استفاده برای تولید کالا و خدمات را گویند. برای مثال می توان به دستور العمل ها، رویه ها و شرح و توصیف فرایند ها و سایر مستندات مورد نیاز مجموعه های نرم افزاری از این نوع اشاره کرد.
.4 سازمان افزار: شامل روشهای مدیریتی و نظام های سازمانی ، قدرت رهبری و ایجاد انگیزش بهینه سازی تصمیم گیری ها و تامین اهداف سازمانی است. بنابراین فناوری متبلور در یک سازمان یا نهاد از کارگاه گرفته تا آزمایشگاه، مجتمع و غیره که در تکوین، به درگیری و توسعه فناوری استفاده می شود، سازمان افزار نام دارد.

فناوری سیستمی است که با دریافت ورودی های مورد نیاز و با بهره گیری از چهار جزء پیش گفته محصولات یا خدمات مطلوب را ارائه می دهد. برخی از صاحبنظران مانند زلنی فناوری را به سه جزء تفکیک کرده اند که عبارت است از سخت افزار، نرم افزار و مغزافزار.

طبقه بندی فناوری
فناوری را می توان به انواع زیر دسته بندی کرد:
.1 فناوری جدید: به آن دسته فناوری هایی که جدیدا عرضه یا پیاده سازی شده اند گفته می شود؛ مثل نرم افزارهای جدید یارانه ای که در طراحی مهندسی استفاده می شود. این گونه فناوری ها ممکن است در سطح جهانی جدید نباشد ولی برای بنگاه مورد نظر جدید تلقی می شوند.
.2 فناوری نو ظهور: به گونه ای از فناوری می گویند که تاکنون به طور کامل تجاری نشده است. امکان دارد در حال حاضر استفاده محدودی داشته باشد ولی پیش بینی می شود که در آینده تجاری شود. مهندسی ژنتیک و فناوری نانو می تواند از این نوع باشد
3. فناوری پیشرفته: به فناوری های پیچیده ای می گویند که در بسیاری از صنایع استفاده می شود.
.4 فناوری سنتی: فناوری پست یا سنتی، فناوری است که در سطح گسترده در جامعه استفاده می شود. برای بهره گیری از آن به آموزش نسبتا پایین نیازمندیم و معمولا با نیازهای اساسی انسان چون غذا، لباس و خدمات ارتباط دارد.
.5 فناوری متوسط: به فناوری هایی گفته می شود که بین فناوری پیشرفته و سنتی قرار دارند. معمولا این فناوری ها مرحله بلوغ خود را پشت سر گذاشته اند.
.6 فناوری مناسب: فناوری است که سازگاری لازم برای استفاده بهینه از آن وجود دارد. به عبارت دیگر، زیر ساخت های مورد نیاز برای بهره برداری از آن تامین شده اند. این فناوری می تواند از نوع سنتی ، متوسط، یا پیشرفته باشد.
.7 فناوری مستند شده در مقابل فناوری پنهان: فناوری مستند شده به فناوری ای گفته می شود که در قالب نشانه ها و علائم استانداردی مستند شده باشد. در مقابل فناوری پنهان دانش غیر لمس و ثبت شده ای است که امکان عرضه و ارائه آن به سایرین وجود ندارد، مانند تجربه ای که درذهن افراد باقی مانده است.

چرخه حیات فناوری
فناوری نیز مانند یک کالا قابل تولید، خرید، فروش و انتقال است و چرخه حیات مشخصی دارد. به عبارت دیگر فناوری با گذشت زمان رفتار مشخص از خود نشان می دهد. شناسایی این رفتار که گویای چرخه حیات فناوری است موجب برنامه ریزی و مدیریت بهتر فناوری می شود. فناوری با گذشت زمان مراحل یا دوره های متفاوتی را پشت سر می گذارد و چرخه حیات خود را سپری می کند . این دوره ها عبارتند از:

دوره پروردگی
در این دوره فعالیت هایی از قبیل : شناسایی و تحقیق پیرامون فناوری منتخب ، تدوین طرح توجیهی، انتخاب فرایندی مناسب با عملیات یا تولید، نصب و راه اندازی ماشین الات و یادگیری ویژگی های فناوری جدید در راستای انتخاب و انتقال فناوری انجام می پذیرد.

.2 دوره معرفی و رشد
در این مرحله فعالیت هایی از قبیل: حل مشکلات موجود در جریات به کارگیری فناوری جدید، افزایش کارایی و گسترش تنوع محصولات تولیدی با به کارگیری فناوری جدید، ارائه آموزش های مورد نیاز برای بهره برداری از فناوری جدید در راستای انطباق و جذب فناوری جدید صورت می پذیرد.

.3 دوره اشباع
فعالیت هایی که در راستای اصلاح و بهسازی شرایط استفاده از فناوری جدید، در دوره اشباع انجام می شود.

.4 دوره نزول
در این دوره فناوری مورد نظر منسوخ می شود و به همین دلیل امکان جایگزینی فناوری های جدید بررسی می شود.