کارایی چیست؟

شاید اگر تا کنون در شرکتی استخدام شده باشید، کمی با ادبیات مدیران آشنا شده باشید. مثلا اینکه مدیران از کلمه ی " کارایی " استفاده ی زیادی می کنند. اما آیا از خود پرسیده اید که کارایی به چه معنا است؟

کارایی :

در ادبیات کارایی، بسیاری نویسندگان تفاوتی بین کارایی و بهره وری قائل نشده اند. برای مثال، سنگوپتا ( 1995 ) و کوپر، سیفورد و تون ( 2000 ) هم بهره وری و هم کارایی را نسبت بین ستانده و داده تعریف کرده اند ؛ ولی ما بر اهمیت و ضرورت تفکیک و تمییز این دو مفهوم تاکید داریم.

کارایی به شدت با بکارگیری منابع ارتباط دارد و بطور عمده ورودی نرخ بهره وری را تحت تاثیر قرارمیدهد . اغلب محققان توافق دارند که کارایی عمدتاً بر مخرج نسبت بهرهوری اثر میگذارد. کارایی میتواند از بهبود تکنولوژی، بزرگ شدن اندازه شرکت که به کاهش هزینه ناشی از تولید در مقیاس بزرگ منجر شود و دیگر تغییرات سازمانی، نشات گیرد.

فارل ( 1957 ) معتقد است، کارایی یک شرکت از دو مولفه تشکیل شده است: کارایی فنی ، که منعکس کننده توانایی شرکت در حصول ستانده نهایی از داده موجود است و کارایی تخصیصی ، که منعکس کننده توانایی یک شرکت در استفاده از منابع در تناسبی بهینه، با قیمت ها و تکنولوژی تولید معین است. ترکیب این دو شاخص، شاخص کارایی اقتصادی را بدست می دهد.

کارایی در تولید عبارتست از حداقل منابع که به لحاظ نظری برای انجام عملیات در یک سیستم فرضی مورد نیاز است، در مقایسه با آن میزان منابعی که عملاً بکار گرفته شده است. علاوه بر این، اندازه گیری کارایی، نسبتا ساده است؛ خواه بر مبنای زمان، پول یا دیگر واحدها باشد. بعلاوه، کارایی بسیار شبیه مفهوم نرخ مصرف است (برای مثال درجه سودمندی) و بدان معنی است که در عمل چه میزان تجهیزات نسبت به حداکثر مورد نیاز آن صرف شده است.

لاولر 1985 ، کارایی را چنین تعریف میکند : کارایی نشان میدهد ستانده لازم از داده در دسترس تا چه حد حاصل شده و میزان استفاده از ظرفیت در دسترس چقدر است.

لاول ( 1993 )کارایی را مقایسه بین ارزشهای مشاهده شده و بهینه حاصل از ستانده ها و داده های آن تعریف میکند. بر اساس نظر لاول سه نوع کارایی مطرح است: کارایی فنی 2 ، کارایی تخصیصی 3 و کارایی مقیاس 4 که هر کدام دارای معنی اقتصادی خاص خود هستند.

1 - کارایی فنی: محصول یک شرکت از سطح بهینه تولید نزول می کند، بدون هیچ مساله کارایی دیگر. کارایی فنی، تفاوت میان سطح ستانده واقعی و سطح ستانده بهینه است.

2 - کارایی تخصیصی: با فرض سطح ستانده مشخص مصارف بیش از حد و کمتر از حد، دستیابی به حداقل هزینه ها را ممکن نمیسازد. داده ای که شرکت انتخاب میکند بستگی به چگونگی مکمل و جایگزین پذیری داده دارد. برای توضیح نیازمند معرفی مفهوم تولید حاشیه ای از تئوری اقتصادی هستیم. تولید حاشیهای عبارتست از میزانی که میتواند با افزایش یک واحد اضافی داده، تولید شود. نسبت محصولات حاشیه ای هر داده باید برابر نسبت قیمت آن باشد.

3 - کارایی مقیاس: با فرض سطح داده مشخص، یک شرکت بیشتر یا کمتر از سطح بهینه اش، جایی که سود حداکثر میشود تولید میکند. کارایی مقیاس عبارتست از اندازه تولید بیشتر یا کمتر. کارایی مقیاس زمانی رخ میدهد ،که شرکت یک حداکثر ساز سود است.